Jak wychować szczeniaka na mądrego psa

Każdy chce jak najlepiej wychować szczeniaka, kiedy jednak do naszego domu zawita mała puszysta kulka często zapominamy, że drzemią w niej uśpione instynkty wilka i uczłowieczanie jej nie przyniesie pożytku ani psu, ani jego nowej rodzinie. Oglądając filmy z udziałem czworonogów, często otrzymujemy przesłodzony obraz psiego bohatera, który niestety niejednokrotnie rozmija się z rzeczywistością. Karmieni taką „wiedzą” zapominamy o prawdziwej naturze psa. Bardzo łatwo wówczas wychować nieposłusznego psiaka, który stanowi zagrożenie nie tylko dla obcych, ale także dla własnej rodziny.
Charakter psa kształtuje się najintensywniej w okresie szczenięcym, dlatego tak ważne jest to żeby właściwe wychować szczeniaka. Wpływ na niego mają czynniki genetyczne i środowisko w jakim się wychowuje. Warto zapoznać się z poniższym opracowaniem faz rozwojowych szczeniąt, aby w pełni zrozumieć ich znaczenie.
Fazy rozwoju szczenięcia:
1. Noworodek (0-13 dni)
W tym okresie rozwijają się zmysły szczeniąt. Pełzając po dnie pudełka uczą się, że nie mogą wspinać się po jego ścianach jak kot ponieważ kończy się to upadkiem na plecy, natomiast kiedy w trakcie pełzania szczeniaki wpadają na siebie, to ten przypadkowy kontakt jest wstępem do późniejszych zabaw. Choć początkowo kończy się zwykle tym, że rodzeństwo przytulone do siebie zasypia.
2. Faza psiej socjalizacji (14 – 49 dni)
Ważne jest, aby w tej fazie szczenięta miały zapewnione zarówno ciepło i opiekę ze strony matki, jak i przyjemność kontaktu z człowiekiem. Tocząc improwizowane walki uczą się regulować siłę ugryzienia. Nie bez potrzeby zęby mleczne są ostre jak igły – głośny pisk ugryzionego w ucho brata i jego odgryzienie jest sygnałem dla gryzącego, że chwyt był za mocny. Bardzo ważne jest aby szczenięta pozostawały z matką do końca tej fazy rozwoju, uczy je ona bowiem właściwego zachowania w stosunku do innych psów, dyscypliny oraz znaczenia hierarchii w stadzie. Nieraz te nauki mogą wyglądać dość brutalnie: suka powarkuje patrząc przy tym groźnym wzrokiem, może nawet przypłaszczyć przewróconego na grzbiet szczeniaka do ziemi. Nie należy wtrącać się w jej metody wychowawcze, niezwykle rzadko zdarza się, aby matka zrobiła krzywdę szczeniętom w tej fazie rozwoju. Natomiast nasza interwencja w dyscyplinujące działania suki w stosunku do szczeniaka o silnie dominującym charakterze może spowodować późniejsze problemy wychowawcze jakie przysporzy on swoim właścicielom. Często zdarza się, że pseudohodowcy odłączają szczenięta od matki już w wieku 4-5 tygodni. Są one później dużo trudniejsze w układaniu, gdyż tracą cenny okres, w którym powinny nauczyć się psich zachowań i reagowania na dyscyplinę matki. Z takich szczeniąt często wyrastają osobniki mające problemy w kontaktach z innymi psami, wykazujące nadmierną agresję.
3. Faza socjalizacji z człowiekiem ( 7-12 tygodni)
W tej fazie szczenięta uczą się życia wśród ludzi. Przeprowadzone w tym wieku testy psychiczne pozwolą hodowcy określić temperament oraz przyszły charakter psów, a co za tym idzie wybrać dla nich odpowiednie domy. Kiedy malcy trafią do nowych domów, właściciele powinni zadbać o to, żeby zapewnić im wiele miłości i pozytywnych doświadczeń. W wieku 8-11 tygodni szczenięta poznają uczucie strachu, dlatego też, jeśli w tym okresie doświadczą zbyt silnego strachu lub bólu, mogą stać się nadmierne lękliwe.
4. Faza ustalania hierarchii (12-16 tygodni)
W tym wieku szczenięta stają się psimi „podrostkami”. Często właściciele nie zauważają, że ich maluszek dorośleje i zapewniając mu zbyt wiele przywilejów, przymykając oko na nadmierne psoty, narażają się na późniejsze problemy wychowawcze. Należy pamiętać, że w tej fazie psy wstępnie ustalają hierarchię swego nowego stada. Jeżeli pies już na początku znajdzie się na wysokiej pozycji, później może mieć aspiracje do bycia osobnikiem alfa (przewodnikiem stada).
5. Faza ucieczek (4-8 miesięcy)
Ta faza odpowiada wiekowi 14-16 lat u ludzi, jest to więc trudny dla właściciela okres. Psy zaczynają rozglądać się za partnerem seksualnym (suki mają zwykle pierwszą cieczkę, samce zaczynają zwiedzać okolicę na własną rękę). Grzeczne psiaki, które do tej pory posłusznie przychodziły na wołanie pana, teraz udają, że nie słyszą i spokojnie odchodzą w inną stronę. Bywa to niezwykle frustrujące dla właściciela, więc kiedy po godzinie ganiania za swoim podopiecznym uda mu się go w końcu złapać, nie kryje zdenerwowania. Trudno się więc dziwić, że pies uzna go za mniej atrakcyjnego od przeżytej właśnie przygody. Problem może się zakorzenić w wyniku nieodpowiedniej reakcji właściciela (o problemach z nie przychodzeniem na wołanie w kolejnych działach).
6. Okres dojrzewania (6-14 miesięcy)
Psy przeżywają w tym okresie burzę hormonalną .Często zachowują się irracjonalnie, reagują strachem lub agresją na dobrze znane im sytuacje i przedmioty. Potrafią przestraszyć się wielkiego pudła na zabawki, które wcześniej nie wzbudzało w nich żadnych emocji. Od zachowania właściciela zależy to, czy te lęki nie utrwalą się w psiej psychice. Najlepiej jest zignorować dziwne zachowanie psa, pokazać mu, że dany przedmiot lub sytuacja są normalne, ponieważ my zachowujemy się przy nich normalnie. Błędem jest użalanie się na psem lub co gorsze – karanie go.
7. Wiek dojrzały (1 do 4 lat)
Psy ras małych wchodzą w poszczególne fazy nieco szybciej niż dużych. Dlatego zależnie od wielkości i rasy psa, okres ten trwa od roku do czterech lat.
Bardzo ważne jest wpojenie psom jasnych reguł i zasad obowiązujących w rodzinie już od pierwszych miesięcy życia. Kiedyś panowało przekonanie, że psa nie należy szkolić do momentu ukończenia 6 miesięcy. Analizując powyższe fazy rozwojowe widzimy, że szczeniak uczy się prawie od samego początku i zaniedbanie którejś z nich może prowadzić do późniejszych problemów wychowawczych. Szczenięta podobnie jak dzieci potrzebują jasnych zasad wpajanych im przez rodziców, bardzo łatwo wychwytują słabości i brak konsekwencji . Jeśli np. zabraniamy szczeniakowi wskakiwania na kanapę, ale któregoś dnia „miękniemy” i pozwalamy mu jednorazowo na to, nie dziwmy się, że będzie on starał się w późniejszym czasie wykorzystywać nasz brak konsekwencji. Tak jak wcześniej pisałam, psy podobnie jak wilki mają silne poczucie hierarchii stada. Naszym zadaniem jest pozyskanie pozycji przewodnika stada, natomiast pies powinien znaleźć się najniżej. Wczesna socjalizacja i wyprostowana postawa ciała stawia człowieka automatycznie w pozycji zwierzęcia dominującego i ułatwia kontrolę nad psem. Jednak przyznanie psom niepotrzebnych przywilejów i próba wpojenia im naszego systemu wartości powoduje, że traci tę kontrolę, stając się właścicielem psa kąsającego dłoń, która go karmi. Należy jednak zaznaczyć, że bardzo wiele psów otrzymuje przywileje, na które wcale nie zasłużyły i nie ma to widocznego wpływu na ich zachowanie.
Warto poznać jakie prawa posiada przewodnik stada:

  • może spać tam gdzie chce, ale nikomu nie wolno spać na jego posłaniu – jeśli na próby przegonienia z kanapy nasz pies reaguje warknięciem jest to znak, że należy przewartościować hierarchię w „naszym stadzie”
  • ma prawo do najlepszych kąsków, zawsze je pierwszy – objawia się to zwykle tym, że nie możemy zabrać miski psu podczas jedzenia, czasem zdarza się, że nie możemy się do niej nawet zbliżyć. Poza tym pies zwykle żebra, kiedy jemy.
  • zawsze zwycięża w grach i zabawach, np. w przeciąganiu szmaty
  • żąda okazywania mu uległości
  • kiedy odpoczywa, pozostali członkowie stada pilnują, żeby mu nie przeszkadzano – powarkiwanie na właściciela podczas próby pogłaskania kiedy pies śpi
  • jest zawsze przed nami w wąskich przejściach – np. podczas wyjścia na dwór pierwszy przechodzi przez drzwi
  • żąda całej naszej uwagi kiedy tylko ma na to ochotę, my natomiast akceptujemy, kiedy nas ignoruje

Przewodnik stada oprócz przywilejów ma także obowiązki,oto one:

  • daje sygnał do polowania – wydaje nam się wtedy, że ucieka
  • prowadzi stado – ciągnie na smyczy
  • dba o bezpieczeństwo przejawiając agresję w stosunku do każdego kto narusza nasze terytorium
  • utrzymuje zwartość stada – biegając dookoła pasie nas podczas spacerów

Jak widać, często problemy z psami mogą wynikać z naszej niewiedzy. Nie zawsze pies powarkuje na nas, a nawet kłapie zębami, ponieważ jest agresywny. On po prostu czuje się szefem i uważa, że ma całkowite prawo do strofowania nas. Problem zniknie, jeśli to my przejmiemy rolę przewodnika. W tym celu należy:

  •  nie pozwalać na to, żeby pies spał na naszym łóżku, za to my powinniśmy co jakiś czas usiąść na jego posłaniu
  •  przygotowywać jedzenie w obecności psa, ale przed podaniem go zjeść choćby kanapkę czy krakersa – pies musi widzieć, że je ostatni
  •  na przywileje pies musi sobie zasłużyć – wystarczą do tego proste komendy, typu:siad ,łapa
  •  gry i zabawy, zwłaszcza siłowe, powinny odbywać się pod naszą kontrolą – już szczeniakowi nie można dawać w nich wygrywać
  •  nie pozwalać na podgryzanie rąk, odzieży, smyczy
  •  powinniśmy pierwsi wchodzić na schody, najlepiej aby w domach piętrowych piętro było niedostępne dla psów
  •  nie pozwalać psu na przepychanie się przez drzwi podczas wychodzenia z domu

Te proste czynności powinny skorygować niewłaściwe zachowanie psa. Więcej o tym jak wychować szczeniaka znajdziesz tutaj http://planeta-zwierzat.pl/artykuly/psy/wychowanie/

Opracowano na podstawie książki Johna Fishera “Okiem psa”.