Jak wygląda pielęgnacja konia

Jak wygląda pielęgnacja konia
Zasadniczym zabiegiem pielęgnacyjnym jest czyszczenie sierści, grzywy i ogona. Powinno się je przeprowadzać codziennie, najlepiej na zewnątrz budynku, by nie zwiększać zapylenia w stajni. Regularne, dokładne czyszczenie jest niezbędne w przypadku koni utrzymywanych w warunkach stajennych. Czyszczenie udrożniając pory, ułatwia oddychanie (przez skórę), usuwa złuszczony naskórek, martwą sierść, pot, kurz, pasożyty, itp., a także pobudza krążenie krwi poprzez pobudzenie receptorów w skórze, a przez to w pewnym stopniu rozgrzewa mięśnie. Jest to swoisty wstęp do mającej się rozpocząć pracy – pod siodłem czy w zaprzęgu.
Codzienna pielęgnacja ma za zadanie nie tylko utrzymanie sierści i kopyt konia w dobrym stanie. Jest to okazja do nawiązania i pogłębienia więzi człowieka z koniem. Zabiegi wykonywane bezpośrednio przy koniu stwarzają możliwość dokładnej obserwacji jego zachowania i wyglądu. Przy czyszczeniu sierści sprawdza się jednocześnie czy na ciele nie ma ran, otarć, śladów infekcji, pasożytów, czy grzybicy. Czyszcząc kopyta określa się jednocześnie stan rogu kopytowego i kopyta. Codzienne zabiegi pielęgnacyjne są ważne szczególnie dla koni utrzymywanych głównie w stajniach; muszą być przeprowadzane dokładnie, aby zastąpić działanie czynników środowiska naturalnego, jakim poddawane są konie przebywające na pastwisku. Drugim ważnym aspektem są więzi społeczne – koń jako zwierzę stadne, pozbawiony kontaktu i możliwości przebywania z innymi końmi, będzie czerpał bodźce niezbędne do prawidłowego funkcjonowania jego psychiki z bezpośredniego kontaktu z człowiekiem. Dlatego należy poświęcać tym zabiegom co najmniej godzinę dziennie.

Podstawowe przybory niezbędne do czyszczenia konia:

  • szczotka z włosia do czyszczenia sierści
  • zgrzebło gumowe, plastikowe bądź metalowe (do czyszczenia szczotki)
  • szczotka najlepiej z włosia (lub specjalny grzebień) do grzywy i ogona
  • kopystka (metalowa lub plastikowa) do czyszczenia kopyt, szczotka (najlepiej ze sztucznego włosia) do czyszczenia puszki kopytowej
  • miękkie ściereczki bawełnianie lub flanelowe (lub delikatne gąbki) – większa do przecierania sierści, dwie mniejsze- jedna do okolic oczu i pyska, druga do okolic odbytu i narządów płciowych

Coraz częściej do czyszczenia koni stosuje się specjalne odkurzacze, które doskonale pochłaniają kurz i brud, nie zwiększając przy tym zapylenia stajni.
Wszelkie zabiegi pielęgnacyjne rozpoczyna się od lewej strony konia. Szczotkę trzyma się w ręce od strony głowy konia, zgrzebło – w przeciwnej ręce. Przechodząc na prawą stronę konia, przekłada się szczotkę do prawej ręki, a zgrzebło do lewej. Czyszczenie rozpoczyna się od przetarcia całego konia wiechciem ze słomy bądź gumowym czy plastikowym zgrzebłem (nie metalowym!). Ma to na celu usunięcie większych zabrudzeń i zaklejek z błota i potu. Następnie rozpoczyna się czyszczenie szczotką wykonując ruchy pod włos (dla wydobycia zanieczyszczeń spod sierści) i z włosem (dla zebrania brudu na szczotkę). Po czym wyciera się szczotkę o zgrzebło. Zgrzebło co jakiś czas wypukuje się o twarde podłoże, aby usunąć nagromadzone w nim zanieczyszczenia. Każdą stronę konia czyści się począwszy od szyi i kłębu przez łopatkę, pierś i przednią kończynę, grzbiet, bok, brzuch, zad, do kończyny tylnej. Następnie delikatnie czyści się głowę oraz porządkuje grzywę i ogon. Włosie grzywy i ogona rozplątuje się palcami ewentualnie delikatnie rozczesuje przeznaczoną do tego celu szczotką w taki sposób, by niepotrzebnie nie wyrywać włosia. Włosie, szczególnie ogona, odrasta bardzo wolno i częste nieumiejętne czesanie może doprowadzić do przerzedzenia kiści ogonowej. W ostatniej kolejności czyści się kopyta, dokładnie usuwając kopystką z podeszwy i rowków strzałkowych zalegający tam obornik bądź błoto; z zewnątrz puszkę kopytową oczyszcza się przeznaczoną do tego celu szczotką.
Po powrocie konia do stajni po skończonej pracy również wykonuje się pewne zabiegi pielęgnacyjne. Gdy koń jest suchy (a najlepiej gdy pracę kończy tak długi czas stępa, aby mógł wyschnąć), miejsca, które miały styczność z siodłem i popręgiem, należy rozmasować gumowym zgrzebłem lub rękawicą, bądź wiechciami słomy. Jeżeli koń jest spocony to należy go wytrzeć do sucha wiechciami słomy, a sierść po wyschnięciu przeczyścić, aby usunąć resztki potu. Dobrym sposobem w ciepłe dni jest zmywanie spoconych miejsc wodą, w chłodniejsze dni można to zrobić gąbką – pod warunkiem, że koń nie będzie narażony na przeciąg i że stoi w stajni o właściwej temperaturze. Po powrocie do stajni korzystne jest schłodzenie kończyn wodą, co wzmacnia ścięgna. Następnie wyciera się kończyny do sucha. Bardzo ważne jest dokładne wyczyszczenie kopyt kopystką i usunięcie mogących tam utkwić kamieni czy innych ciał obcych. Istotne jest sprawdzenie czy na ciele konia nie ma świeżych zranień lub otarć, np. od siodła, ogłowia, czy uprzęży.

Inne zabiegi pielęgnacyjne:

Rozczyszczanie – polega na okresowym przycinaniu nadmiernie wyrośniętego rogu kopytowego. Zabieg ten przeprowadza się co 4-6 tygodni, wykonuje go podkuwacz bądź doświadczony hodowca.
Kucie –
przeprowadzane jest równocześnie z rozczyszczaniem, również co 4-6 tygodni. Kuje się konie w zależności od potrzeb. Najczęściej są to konie robocze, pracujące na twardym podłożu, a także konie sportowe. Można również zastosować tzw. kucie ortopedyczne mające na celu skorygowanie niektórych wad postawy. Koń może być podkuty na dwie przednie nogi lub na wszystkie cztery kończyny. W zależności od zapotrzebowania wyróżnia się w.in. podkowy gładkie (pantoflowe), zębcowe (gryfowane), hacelowi, wyścigowe, ortopedyczne i zwarte.
Kąpanie
– można to robić samą wodą lub przy użyciu specjalistycznych szamponów dla koni. Jeżeli kąpanie przeprowadza się na zewnątrz stajni to przy sprzyjających warunkach atmosferycznych (temperatura powietrza powyżej 20 stopni, pogoda bezwietrzna, temperatura wody ok. 16 stopni). Jednak zbyt częste używanie szamponu może pozbawić skórę naturalnej ochrony. W niektórych nowoczesnych stajniach istnieją specjalne stanowiska do kąpania koni wewnątrz stajni, a także baseny dla koni. Pływanie w takich basenach może być dla koni doskonałym uzupełnieniem treningu oraz świetną metoda rekonwalescencji po chorobach i urazach.
Pławienie
– w okresie letnim można pławić konie w jeziorach, stawach, rzekach. Warunkiem jest sprzyjająca pogoda, oraz dostęp do zbiornika wodnego z czystą wodą o twardym dnie.
Strzyżenie
– stosuje się na ogół u koni sportowych, silnie się pocących. Strzyże się sierść na szyi i kłodzie, pozostawiając miejsce na które przypada siodło i popręg. Koń ostrzyżony wymaga zakładania derki podczas pobytu w stajni oraz w stępie na początku i na końcu jazdy.

Wśród hodowców koni panuje słuszna opinia, że budynki dla koni do zło konieczne. Konie są zwierzętami stworzonymi do życia w ruchu i na otwartej przestrzeni, więc ich przebywanie przez większość część doby w ciasnych, zamkniętym stajniach jest rozwiązaniem niezgodnym z ich naturą. Dlatego należy zapewnić w stajniach jak najbardziej optymalne warunki zoohigieniczne i czystość. Codziennie musi być usuwany obornik ze stanowisk i boksów, powinna być także dościelana świeża ściółka (w boksach raz w tygodniu wymienia się całą ściółkę). Resztki paszy należy usuwać ze żłobów po każdym karmieniu; konieczne jest regularne mycie boksów i poideł. Przynajmniej 2 razy w roku wykonuje się bielenie stajni. Należy też dbać o czystość okien, omiatać pajęczyny, regularnie przeprowadzać dezynfekcję, dezynsekcje i deratyzację. Ważne jest również czyszczenie i odpowiednia konserwacja rzędu jeździeckiego i uprzęży oraz dbałość o pomieszczenia i urządzenia pomocnicze.
Konie mogą być utrzymywane w różnych typach stajni. Najlepszym rozwiązaniem z punktu widzenia komfortu konia są stajnie boksowe. W boksach mogą być utrzymywane zarówno konie rekreacyjne, sportowe jak i robocze. Konie w boksach nie są uwiązane, mogą poruszać się swobodnie, ale boksy zajmują najwięcej powierzchni w stosunku do liczby koni. Minimalny boks dla dużego konia ma powierzchnię 9m2 (konie sportowe, rekreacyjne i robocze potrzebują 9-10m2, ogiery 10-12m2, klacze w porodówkach 12-16m2. Dolne części ścian boksów muszą być pełne, górne mogą być ażurowe – z prętów metalowych, ale o takim rozstawie aby koń nie mógł między nie wsadzić kopyta ani pyska. W boksach dla ogierów i klaczy ze źrebiętami przegrody odgradzające nie mogą być ażurowe. Przeciętna wysokość przegród wynosi 220cm.
Konie mogą być utrzymywane w stajniach stanowiskowych, choć stopniowo odchodzi się od takiego rozwiązania. W stanowisku koń stoi uwiązany przy żłobie, głową do ściany. Stanowisko od strony korytarza jest otwarte, a poszczególne stanowiska oddzielone są ściankami działowymi (od strony żłobu o wysokości 150-160cm, od wysokości korytarza – 110-120cm), bądź drągami.

Odsadki i młodzież oraz klacze matki mogą być utrzymywane w stajniach biegalniach. Są to duże pomieszczenia stajenne ( na jednego konia powinno przypadać 9-10m2), w których konie trzymane są luzem. Wzdłuż ścian stajni umocowane są długie żłoby (ok. 120-150 cm na jednego konia) z kółkami umożliwiającymi uwiązanie koni na czas karmienia. Wyposażenie pomieszczeń stajennych stanowią żłoby, lizawki z solą, drabiny na siano i w większości współczesnych stajni – poidła automatyczne. Pomieszczenia pomocnicze w stajniach to paszarnia, siodlarnia, a w dużych stajniach hodowlanych powinna znaleźć się też dyżurka, porodówka i izolatka. Urządzenia pomocnicze :

  • okólniki – utwardzone, ogrodzone wybiegi przy stajniach (o powierzchni od ok. 20m2 dla konia dwuletniego do 50m2 dla klaczy ze źrebięciem
  • padoki- ogrodzone kwatery pastwiska; optymalnym rozwiązaniem jest posiadanie 1 ha pastwiska na jednego dorosłego konia (minimum 0,5 ha na konia)
  • bieżnia – owalny tor o długości 200-400m, o szerokości ok. 6m, dla zapewnienia ruchu źrebiętom w okresie jesienno- zimowym
  • przepędy – ogrodzenia tworzące drogi do przeprowadzania koni na pastwiska i okólniki, nie mogą mieć ostrych zakrętów i przecinać się z drogami samochodowymi
  • karuzela – urządzenia zapewniające koniom ruch bez jeźdźca w stępie i kłusie

Na padokach i okólnikach ważny jest dostęp do wody, powinny znaleźć się tam również lizawki solne. Konie potrzebują dziennie do ok. 50 litrów wody, a klacze karmiące nawet do 75 l.

Najważniejsze zasady utrzymywania poszczególnych grup koni

Klacze źrebne – nie można ich przeciążać pracą; należy zapewnić im codzienny umiarkowany ruch. Na ok. 7-10 dni przed planowanym wyźrebieniem trzeba zapewnić klaczy tylko spacer. Klacze źrebne utrzymuje się w dużych, jasnych boksach lub stajniach biegalniach. Ważne jest codzienne czyszczenie klaczy.
Ogiery –
muszą mieć zapewniony codzienny ruch pod siodłem lub karuzelę, wskazany jest również codzienny ruch na padoku. Ogiery należy utrzymywać w boksach lub oddzielnych stanowiskach.
Odsadki –
utrzymywane są na ogół w stajniach biegalniach. Muszą mieć zapewnioną dużą ilość ruchu na pastwisku latem, jesienią i zimą stosuje się ruch wymuszony na bieżni przez ok. 2-3 godz. dziennie. Jak najwcześniej należy przyzwyczajać źrebięta do zakładania kantarka i prowadzenia w ręku, do podnoszenia kończyn i czyszczenia.
Konie rekreacyjne i robocze
– należy przestrzegać stałych pór karmienia i pracy. Maksymalny czas pracy powinien wynosić 6-8 godzin dziennie. Poza czasem pracy konie powinny mieć zapewniony wypoczynek w postaci swobodnego ruchu na padoku (okólniku).

Zobacz także http://planeta-zwierzat.pl/artykuly/konie/rasy-koni-hodowanych-w-polsce/

Źródło: “Hodowla i użytkowanie konie z elementami hipoterapii” – Jolanta Janiszewska, Angelika Cieśla